Je gebruikt al een tijdje omeprazol of een ander maagzuurremmend medicijn. Misschien ben je er ooit aan begonnen voor brandend maagzuur of een maagzweer en nu vraag je je af: moet ik dit eigenlijk nog wel blijven slikken? Kan ik hier ook weer vanaf?
Een hele logische vraag en je bent niet de enige die zich dat afvraagt. In Nederland slikken zo'n 3 miljoen mensen dagelijks maagzuurremmers. Uit onderzoek in huisartsenpraktijken blijkt dat bij bijna 9 op de 10 langdurige gebruikers er geen duidelijke indicatie meer is.
Tegelijkertijd is afbouwen van maagzuurremmers niet iets wat je van de een op de andere dag doet. Ik zie in de praktijk vaak iets wat mensen meestal niet weten: je maag kan juist harder gaan reageren zodra je stopt. Laten we dat samen ontrafelen.
Wat doet omeprazol eigenlijk in je lichaam?
Omeprazol hoort bij een groep medicijnen die protonpompremmers heet, vaak afgekort tot PPI's. Ze remmen de aanmaak van maagzuur door de zogeheten protonpomp in je maagwand te blokkeren. Daardoor wordt je maaginhoud minder zuur en krijgt bijvoorbeeld een geïrriteerd slokdarmslijmvlies de kans om te herstellen.
Dat is dus ook precies waarom het wordt voorgeschreven bij klachten zoals brandend maagzuur, reflux, een maagzweer of ter bescherming van je maag bij het gebruik van andere medicatie zoals NSAID's.
Waarom willen mensen ermee stoppen of afbouwen?
Er zijn dus steeds meer mensen (met verschillende redenen) die kritisch naar hun omeprazolgebruik gaan kijken. Sommigen merken dat de oorspronkelijke klacht allang over is, maar dat het medicijn eigenlijk nooit is afgebouwd. Anderen lezen over mogelijke gevolgen van langdurig gebruik, zoals een verminderde opname van bepaalde voedingsstoffen (denk aan vitamine B12, zink, magnesium en calcium), of willen simpelweg liever niet afhankelijk zijn van een dagelijkse pil.
Waarom je niet zomaar in één keer moet stoppen
Hier zit het punt waar het vaak misgaat. Als je langere tijd een PPI hebt gebruikt en er dan abrupt mee stopt, is je lichaam gewend geraakt aan weinig maagzuur en kan het opeens te veel worden. Dit heet ook wel rebound zuursecretie.
Het gevolg is dat klachten zoals brandend maagzuur juist heftiger terugkomen, omdat je dat niet meer gewend bent. Veel mensen concluderen dan (onterecht) dat ze het medicijn nog steeds nodig hebben, terwijl het eigenlijk om een tijdelijke reactie van je lichaam gaat. En zo vallen ze ook weer terug in het gebruik van de maagzuurremmer.
Wat als het eigenlijk om een tekort gaat, in plaats van te veel?
Hier zit een omslag in denken die veel mensen niet kennen. De sluitspier tussen je maag en slokdarm blijft normaal dicht dankzij een prikkel vanuit je maag. Heb je te weinig maagzuur, dan is die prikkel zwakker en sluit de maag zich niet altijd goed af. Met als risico dat maaginhoud juist omhoog komt of langer blijft liggen.
Wat je ervaart als "te veel maagzuur", is dus in de praktijk vaak juist een tekort. Ik zie in mijn praktijk keer op keer dat klachten verdwijnen zodra je het maagzuur ondersteunt en aansterkt, in plaats van het verder te onderdrukken.
Dat verklaart meteen ook waarom afbouwen soms zo'n uitdaging voelt: een PPI onderdrukt nog verder wat er vaak al te weinig is. Op korte termijn voelt dat goed, maar het pakt niet de kern aan. Wil je hier dieper induiken? In deze blog over natuurlijke alternatieven voor maagzuurremmers leggen we meer uit over hoe dat precies werkt en met welke natuurlijke middelen je je maagzuur kunt ondersteunen.
Hoe bouw je maagzuurremmers dan wel verantwoord af?
Omdat dit over medicatie gaat, is dit iets wat je altijd samen met je huisarts of apotheker doet. Zij kunnen met je meekijken naar waarom je het middel oorspronkelijk kreeg voorgeschreven en of afbouwen in jouw situatie passend en veilig is. Wat vaak wordt geadviseerd:
- Bouw stapsgewijs af, bijvoorbeeld door de dosering te verlagen of bijvoorbeeld 1x in de 3 dagen een dag over te slaan.
- Hou je klachten bij, zodat jij en je arts kunnen zien of het afbouwen goed verloopt.
- Geef het tijd. Rebound klachten zijn vervelend, maar zijn meestal tijdelijk.
- Stop niet zelf abrupt als je het middel gebruikt ter bescherming van je maag bij andere medicatie, zoals NSAID's.
Wat kun je ondertussen doen voor je spijsvertering?
Terwijl je met je arts kijkt naar het afbouwen, kun je zelf ook het een en ander doen om je spijsvertering te ondersteunen. Denk aan:
- Eet rustiger en kauw goed. Hoe minder je kauwt, hoe meer werk er te doen is voor je maag en andere spijsverteringsorganen.
- Eet warme maaltijden in plaats van grote koude maaltijden (zoals salades of een bak yoghurt).
- Let op bekende triggers zoals koffie, alcohol, pittig of vet eten en kijk of je een verschil merkt als je dit weglaat.
- Ga niet direct liggen na het eten en overweeg je hoofdeinde iets hoger te zetten als je 's nachts last hebt.
- Kijk ook naar stress. Je spijsvertering en zenuwstelsel zijn nauw met elkaar verbonden en hoge (chronische) stress kan je klachten verergeren.
Ook zink wordt in verband gebracht met een gezonde slijmvlieswerking en magnesium kan bijdragen aan een goede spierontspanning, wat ook je maagsluitspier ten goede kan komen. Zie het als ondersteuning van je lichaam, niet als vervanging van medisch advies of van het medicijn zelf.
Wanneer schakel je altijd een arts in?
Bouw het liefst af i.s.m. je huisarts, maar mocht je daarna onderstaande klachten krijgen, neem dan absoluut nogmaals contact op:
- onbedoeld gewichtsverlies
- bloedbraken of zwarte ontlasting
- aanhoudende slikklachten
- klachten die juist verergeren in plaats van geleidelijk afnemen.
Deze kunnen wijzen op iets wat verdere beoordeling nodig heeft.
Tot slot
Minder afhankelijk willen zijn van een dagelijkse maagzuurremmer is begrijpelijk, maar doe het stap voor stap en samen met je behandelend arts of apotheker. Ondertussen kun je met je voeding, ritme en stressniveau al veel doen om je spijsvertering te ondersteunen.
Geschreven door Laura Contreras, orthomoleculair therapeut en geregistreerd darmtherapeut.
