Je slikt de pil al een tijdje, of je bent er net mee gestopt. En ergens knaagt er iets: je voelt je niet meer helemaal jezelf. Minder zin in seks, een libido dat op een laag pitje staat.. Terwijl je niet meteen kunt aanwijzen waarom.
We praten er als vrouw misschien weinig over, maar bij ongeveer 15% van de vrouwen die de pil gebruiken wordt het libido lager. Het speelt dus wel degelijk een rol bij veel vrouwen.
Kan de pil echt invloed hebben op je libido?
Kort antwoord: het kan, maar niet bij iedereen en niet even sterk.
De meest geciteerde systematische review naar combinatiepillen en seksueel verlangen bundelde 36 studies met in totaal 13.673 vrouwen. Van de 8.422 pilgebruiksters rapporteerde:
- 85% geen verandering of juist méér zin
- 15% minder zin
Die 15% is dus best een grote groep. Maar tegelijkertijd is het ook weer niet zo dat "de pil altijd je libido verlaagt". Bij een klein deel van de vrouwen neemt de zin juist toe, bijvoorbeeld omdat ze niet meer bang zijn om zwanger te raken.
Dat verklaart waarom het ene verhaal over de pil je enthousiast maakt en het andere je juist doet twijfelen. Beide verhalen zijn waar. Maar welke voor jou geldt, is persoonlijk.
Wel goed om te weten: deze review is uit 2013 en bundelt onderzoek tot 2011. Het blijft het meest complete overzicht dat er is, maar nieuwere pilgeneraties zijn er beperkt in vertegenwoordigd.
Wat gebeurt er hormonaal? De rol van testosteron
Om te snappen waarom de pil je libido kan veranderen, moet je iets meer weten over testosteron. Testosteron wordt gezien als het ‘mannenhormoon’, maar wij vrouwen maken dit hormoon ook in kleine hoeveelheden aan en het speelt onder andere een rol bij je energie en je libido.
De pil bevat meestal alleen ‘vrouwelijke hormonen’: oestrogeen en/of progestin. Daardoor zakt bij sommige vrouwen hun testosteron. In principe kan je lichaam nog steeds testosteron aanmaken, maar de verhouding van de hormonen verandert, waardoor je libido kan zakken.
Waarom de dosering van je pil kan uitmaken
Dit is het detail dat bijna nergens genoemd wordt, en misschien wel het meest bruikbare uit het hele onderzoek.
In diezelfde review werd geen significant verschil in seksueel verlangen gevonden bij pillen met 20 tot 35 microgram ethinylestradiol. Het libido daalde vooral bij de pillen met de láágste dosis: 15 microgram.
Dat is contra-intuïtief en voelt heel tegenstrijdig. Je zou denken dat minder hormoon minder bijwerkingen betekent. Maar het geeft je wel iets concreets om mee naar je huisarts te nemen.
Herken je meerdere klachten naast je libido? Lees dan ook welke bijwerkingen van de pil vaak onderbelicht blijven en 10 signalen dat het tijd is om verder te kijken dan de pil.
Vaginale droogheid: een ander mechanisme, vaak verward met libido
Dit wordt vaak op één hoop gegooid, terwijl het twee totaal verschillende dingen zijn. De oplossingen zijn daardoor ook verschillend.
Minder zín in seks en minder vochtig wórden zijn twee verschillende dingen. Vaginale droogheid loopt niet via testosteron, maar via het lagere oestradiolniveau dat de pil veroorzaakt. Je vaginale slijmvlies is oestrogeengevoelig; minder oestradiol kan dus minder lubricatie betekenen.
Waarom dat uitmaakt: als vrijen oncomfortabel of pijnlijk wordt, gaat je zin dáárdoor omlaag. Dan lijkt het een libidoprobleem, maar het is er een van comfort.
Merk je dit? Benoem het apart bij je huisarts. Droogheid is vaak eenvoudiger aan te pakken dan een verminderd verlangen.
Is het altijd de pil? Andere verklaringen voor minder zin
Belangrijk om eerlijk te blijven: niet elke dip in je libido komt door je anticonceptie. Er spelen vaak meerdere dingen tegelijk.
- Aanhoudende stress of een volle mentale lading. Je lichaam geeft bij chronische stress simpelweg minder prioriteit aan seksueel verlangen en voortplanting
- Slaaptekort en vermoeidheid. Moeilijk enthousiast te zijn over intimiteit als je een energietekort hebt.
- Andere medicatie, zoals bepaalde antidepressiva, die als bekende bijwerking libidoverlies kunnen geven.
- Schildklier of ijzer. Een trage schildklier en een laag ferritine geven allebei vermoeidheid en verminderd verlangen en worden vaak over het hoofd gezien.
- Wat er speelt in je relatie, of hoe verbonden je je op dit moment voelt.
Komt je libido terug als je stopt met de pil?
Een kleine tegenvaller, dat gebeurt niet per se meteen.
Je lichaam moet weer wennen aan zijn eigen hormoonhuishouding, en dat kost tijd. Je cyclus moet zich opnieuw instellen. Reken op weken tot enkele maanden.
Wil je weten wat je de eerste maanden na het stoppen kunt verwachten? We zetten het hier voor je op een rij.
Welke anticonceptie beïnvloedt je libido het minst?
Zoals we al zeiden, werkt het bij elke vrouw anders. Er is dus geen methode die voor iedereen het beste werkt. Wat je wel kan helpen: weten hoe de opties zich hormonaal tot elkaar verhouden, zodat je een gerichter gesprek met je arts kunt voeren. Neem in dat gesprek ook het effect op SHBG mee.
| Methode | Hormonen | Effect op SHBG | Waar rekening mee te houden |
|---|---|---|---|
| Combinatiepil | oestrogeen + progestageen | duidelijke stijging | meest onderzocht; dosering kan uitmaken |
| Minipil | alleen progestageen | beperkt | geen oestrogeeneffect op vaginaal slijmvlies |
| Hormoonspiraal | progestageen, vooral lokaal | beperkt | lage systemische opname |
| Koperspiraal | geen | geen | hormoonvrij; kan wel zwaardere menstruatie geven |
| Condoom | geen | geen | hormoonvrij |
Wissel niet op eigen houtje van anticonceptie. Bespreek met huisarts of gynaecoloog wat er bij jou past, dat gaat veel verder dan alleen libido.
Wat kun je zelf doen om je hormonale balans te ondersteunen?
Voel je jezelf nog niet helemaal terug sinds je de pil slikt of gestopt bent, of merk je dat je hormonen om wat extra aandacht vragen? Ondersteun dan je hormonen met Hormone Balance.
Een krachtige mix van kruiden speciaal afgestemd op de vrouw. Shatavari en Vitex agnus castus ondersteunen een normale menstruatiecyclus en helpen bij wisselende stemmingen.*
* Deze gezondheidsclaim is in afwachting van goedkeuring door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).
Naast een supplement, is het ook heel belangrijk dat je je basis goed op orde hebt. Zorg voor voldoende slaap, stress management en veel beweging met gezonde maaltijden. Al deze dingen hebben invloed op je hormonen en dus ook op hoe je je voelt.
Wanneer ga je hiermee naar de huisarts?
Bespreek het met je huisarts of gynaecoloog als:
- je maanden na het stoppen met de pil nog steeds een sterk verminderd verlangen houdt
- je naast je libido ook aanhoudende vermoeidheid of stemmingsklachten hebt
- vrijen pijnlijk is/blijft
- je twijfelt of je huidige pil nog bij je past
Zij kunnen uitsluiten dat er iets anders speelt (denk aan schildklier, ijzertekorten of een depressie) en met je meedenken over wat bij jou past.
Twijfel je of de pil nog bij je past? Lees dan deze blog en ga dat gesprek aan met je arts. Wissel niet op eigen houtje van anticonceptie zonder overleg.
