Een gesprek begint vaak met een twijfel, iets in de trant van “Ik weet niet of ik me aanstel, maar het gaat gewoon al een tijdje niet zo goed.” Vaak hebben we (zeker als vrouw) het gevoel dat het misschien niet ‘erg’ genoeg is om er iets over te zeggen.
Soms weten we ergens wel dat we niet echt ‘depressief’ zijn en schuiven we het af op “ik ben gewoon moe”. Vrouwen geven zichzelf vaak veel te lang het voordeel van een twijfel.
Disclaimer: ik ben orthomoleculair therapeut, geen psycholoog of arts. Dit artikel helpt je het verschil herkennen, maar een diagnose stelt alleen een zorgprofessional. Bij twijfel is de huisarts altijd het juiste adres. Gaat het nu niet goed en zie je even geen uitweg? Hier vind je direct hulp.
Het verschil tussen een dip of depressie zit niet alleen in hoe lang het duurt
Dat is het misverstand waar veel mensen in blijven hangen. Ze gaan tellen hoe veel weken het nu al duurt en hebben een ‘maat’ van vanaf wanneer het te lang duurt.
De duur telt absoluut mee, maar hopelijk kun je inzien dat dat maar een deel van het verhaal is. Wat ook heel belangrijk is, is hoe erg je klachten worden.
Bij een dip schommelt je stemming nog. En er zijn momenten dat het beter gaat. Een goed gesprek doet je even goed, je lacht om iets, je merkt dat je energie op een ochtend gewoon weer goed is. Een dip is vervelend, maar het voelt niet vast.
Bij depressieve klachten is dat anders. De somberheid die je voelt, houdt langer aan en trekt door meerdere dingen tegelijk: je slaap, je energie, je concentratie en je motivatie worden allemaal beinvloed. Dat lichtpuntje tussendoor, dat je bij een dip nog wel voelt, blijft steeds vaker weg. In het schema hieronder kan het verschil nog duidelijker worden.
Dip of depressieve klachten: het verschil
| Een dip | Depressieve klachten | |
|---|---|---|
| Duur | dagen tot een week of twee | langer dan twee weken, vrijwel dagelijks |
| Verschilt het nog? | ja, er zijn ook betere momenten | nauwelijks, het voelt altijd hetzelfde |
| Plezier | je geniet nog van wat je leuk vindt | ook leuke dingen doen niets meer |
| Aanleiding | vaak een duidelijke | niet altijd aanwijsbaar |
| Dagelijks leven | gaat door, met wat moeite | werk, huishouden of contact lopen vast |
| Slaap en eetlust | meestal ongestoord | vaak duidelijk veranderd |
| Hoe het voelt | "ik zit even niet lekker in mijn vel" | "ik herken mezelf niet meer" |
Anhedonie: het signaal dat het vaakst wordt gemist
Er is één signaal dat wat mij betreft zwaarder weegt dan alle andere. En het wordt bijna altijd over het hoofd gezien, ook door de mensen die het zelf ervaren.
In de psychologie heet het anhedonie: je verliest het plezier in dingen die je normaal juist blij maken. Bijvoorbeeld een etentje met vriendinnen waar je altijd zin in had, of het kijken van een serie waar je altijd naar uitkeek. Je hobby, dagelijkse wandeling, je zondagochtend. Je doet ze allemaal nog, maar er zit geen blij gevoel meer achter. Je voelt je vlak.
In de professionele criteria voor depressie zijn er twee kernsymptomen: een sombere stemming EN het verlies van interesse of plezier. Die twee staan op gelijke hoogte. Alleen kent bijna iedereen het eerste en weten we nauwelijks dat het tweede net zo belangrijk is.
Dit is dus vaak veelzeggender dan hoe lang je je somber voelt. Je kunt bijvoorbeeld ook een zware periode hebben en je een paar weken beroerd door voelen zonder dat er iets ernstigs speelt.
Maar merk je dat je structureel nergens meer plezier uit haalt, ook niet uit dingen die je vroeger energie gaven? Dan is dat het moment om het toch serieuzer te nemen. Ik zeg dit expres zo nadrukkelijk omdat er veel vrouwen zijn die dit bij zichzelf niet herkennen, maar zich pas aangesproken voelden toen iemand anders het benoemde.
Mocht je dus het gevoel hebben dat iemand om je heen hier last van heeft, bespreek dit dan en benoem ook dit signaal. Vraag naar hoe veel plezier ze nog halen uit dingen die eerst veel energie gaven.
Kijk ook naar wat er lichamelijk speelt
Somberheid heeft lang niet altijd een puur mentale oorzaak. Dit is natuurlijk waar ik me als orthomoleculair therapeut voornamelijk mee bezig hou.
Er zijn een paar dingen die zich kunnen presenteren als somberheid, terwijl er iets anders aan de hand is. Die dingen wil je natuurlijk graag uitgesloten hebben, zodat je weet dat het daar niet aan kan liggen dat je je zo voelt. Je huisarts kan hier, als daar aanleiding voor is, bloed voor laten prikken:
| Wat | Waarom het somberheid kan nabootsen |
|---|---|
| Schildklier (TSH) | Een traag werkende schildklier geeft vermoeidheid, traagheid en een sombere stemming. Wordt regelmatig gemist. |
| Ferritine en ijzer | Een lage ijzervoorraad maakt je futloos en down. Vraag om ferritine, niet alleen om Hb. |
| Vitamine B12 | Een tekort hangt samen met vermoeidheid, concentratieproblemen en een lagere stemming. |
| Vitamine D | Een tekort komt vaker voor bij mensen met aanhoudende somberheid, zeker in onze wintermaanden. Twijfel je over je vitamine D? Lees de 10 symptomen van een tekort of doe de vitamine D-zelftest. |
Twee dingen die bij vrouwen vaak over het hoofd worden gezien
Dit zie ik zelf veel te weinig voorbij komen bij de kennis over somberheid en is juist voor vrouwen heel relevant. Hormonen spelen namelijk een gigantische rol in hoe we ons voelen en hoe lekker we in ons vel zitten.
De overgang
Stemmingsklachten in de perimenopauze worden regelmatig aangezien voor een depressie. Het kan natuurlijk allebei spelen, het één sluit het ander niet uit.
Maar ben je tussen de 40 en 55 en veranderen je cyclus, je slaap en je stemming ongeveer tegelijk? Leg dat verband dan expliciet op tafel bij je huisarts. En doe ook de overgang-zelftest.
Je anticonceptie
Stemmingsverandering staat gewoon bij de bijwerkingen van hormonale anticonceptie, maar in de praktijk wordt de link zelden gelegd. Zeker als je de anticonceptie al jaren gebruikt wordt de link vaak over het hoofd gezien.
Ben je somberder geworden sinds je begon, of sinds je van anticonceptie wisselde? Benoem het.
Lees de pil en 20 bijwerkingen waar we nog te weinig over horen.
Wanneer schakel je hulp in?
Ga naar je huisarts of de praktijkondersteuner GGZ als:
- Je somberheid langer dan een paar weken aanhoudt
- Je nergens meer plezier uit haalt
- Je dagelijks leven, je werk of je relaties eronder lijden
- Er gevoelens van hopeloosheid of uitzichtloosheid ontstaan
- Je twijfelt of dit "gewoon" een dip is
En hoe eerder je aan de bel trekt, hoe eerder er ook echt iets kan verbeteren.
Heb je nu hulp nodig?
Denk je aan zelfdoding, of zie je even geen uitweg meer? Neem dan direct contact op met 113 Zelfmoordpreventie.
- Bel 113 of 0800-0113 — beide gratis, dag en nacht bereikbaar
- Of chat via 113.nl/chat
113 werkt met getrainde hulpverleners en geeft aan dat je anoniem contact kunt opnemen: je hoeft je niet bekend te maken, en gesprekken via 0800-0113 komen niet op je telefoonrekening.
Maak je je zorgen om iemand anders? Ook daarvoor kun je bij 113 terecht.
Kern van het verhaal
Somberheid heeft zelden maar één oorzaak. Je slaap, je stress, je hormonen, je voedingsstatus en wat er in je leven speelt, het grijpt allemaal in elkaar. Daarom kijk ik altijd breder dan de klacht alleen.
Wil je hier dieper op ingaan? Lees kun je milde depressieve klachten ondersteunen zonder medicatie en natuurlijke ondersteuning naast je behandeling.
Slaap je slecht? Dat is vaak waar ik zou beginnen: wat je daaraan kunt doen.
En twijfel je of het somberheid is of eerder uitputting? Dat onderscheid is lastig en de klachten lijken op elkaar. Lees dan de burn-out zelftest of mentale uitputting: symptomen en wat te doen.
