Iedereen heeft er wel eens van gehoord: antioxidanten. Je ziet het op verpakkingen van superfoods, in reclames voor huidcrèmes en supplementen of in gezondheidsblogs. Maar wat zijn antioxidanten eigenlijk? Hoe werken ze in je lichaam? En belangrijker nog: hoe zorg je ervoor dat je er dagelijks genoeg van binnenkrijgt?
Antioxidanten zijn stoffen die je lichaam beschermen tegen schade door vrije radicalen. Ze neutraliseren deze instabiele moleculen, waardoor oxidatieve stress vermindert. Dit helpt je cellen gezond te houden, veroudering af te remmen en je weerstand te versterken.
Het zijn moleculen die vrije radicalen neutraliseren. Klinkt technisch, maar stel je voor dat in je lichaam de hele dag onruststokers rondlopen. Die noemen we vrije radicalen. Dat klinkt misschien heftig en dat is het soms ook, maar gelukkig kun je dat heel erg beperken (ik vertel je later hoe!). Als die onruststokers of vrije radicalen hun gang kunnen gaan, maken ze je cellen kapot en beschadigen ze je DNA, eiwitten en andere belangrijke weefsels.
En daar komen antioxidanten dus in beeld. Dat zijn een soort van je persoonlijke bodyguards, die een elektron (een bestandsdeel) geven aan zo’n radicaal, zodat hij weer rustig wordt en jou niet meer kan beschadigen.
Als je te weinig antioxidanten in je lichaam hebt, kunnen die vrije radicalen hun gang blijven gaan en ontstaat er oxidatieve stress in je lijf. Dat kun je echt zien als chaos in je cellen. Oxidatieve stress staat in verband met veroudering, chronische ontstekingen, hart- en vaatziekten, diabetes, sommige vormen van kanker en nog veel meer ziektebeelden. Dus antioxidanten zijn best belangrijk, ze spelen een grote rol in de bescherming van je lijf.
Omdat oxidatieve stress ook een rol speelt bij huidveroudering, kun je voor een mooie huid niet alleen naar skincare kijken, maar ook naar voeding, antioxidanten en leefstijl. Er naar natuurlijke alternatieven voor Botox
Even op een rijtje wat antioxidanten precies voor je doen:
Je kunt het eigenlijk zo zien: Antioxidanten houden je lichaam schoon en kalm. Als een soort schoonmaakploeg en bewakingsdienst in één. Zonder antioxidanten voel je je sneller uitgeput, vatbaarder en merk je misschien direct verschil in je huid en hormonen.
Vrije radicalen zijn de instabiele moleculen die cellen en weefsels beschadigen. Ze missen een elektron en gaan als een soort wanhopige zoekers door je lichaam op zoek naar dat elektron. Daarbij pakken ze die van gezonde cellen en in ruil daarvoor, beschadigen ze die cellen weer.
Dit proces veroorzaakt oxidatieve schade en dat is letterlijk hoe veroudering en schade op celniveau ontstaat.
Vrije radicalen ontstaan bij:
Je ontkomt er dus niet aan. Maar gelukkig kun je je lichaam helpen ze te balanceren en dat doe je door voldoende antioxidanten binnen te krijgen.
Oxidatieve stress is een disbalans tussen vrije radicalen en antioxidanten. Het leidt tot celschade en wordt in verband gebracht met veroudering en chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, diabetes en Alzheimer.
Je hebt antioxidanten in verschillende soorten. Ze hebben allemaal een net iets andere functie in je lijf. De belangrijkste (en bekendste) antioxidanten uit voeding zijn:
Een van de meest bijzondere antioxidanten is astaxanthine, een rode carotenoïde die vooral bekend is vanwege de link met huid, zonbelasting en oxidatieve stress. Lees ook de blog over wat astaxanthine zo bijzonder maakt als antioxidant
Wateroplosbare antioxidanten zoals vitamine C kunnen vooral actief zijn in de waterige delen in en rondom cellen, terwijl vetoplosbare ook in het celmembraan kunnen werken en door de bloed-brein-barriere heen kunnen. Dat klinkt ingewikkeld, maar dat betekent eigenlijk dat ze ook in je brein terecht kunnen komen en daar je cellen extra beschermen.
Veel voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten, hebben ook andere belangrijke functies in het lichaam. Bijvoorbeeld Curcumine uit kurkuma is een mooi antioxidant, maar heeft ook heel sterke ontstekingsremmende eigenschappen.
Luister goed naar je lichaam en let op signalen zoals:
Herken je je hierin? Dan is het slim om je voeding (of supplementen) eens kritisch onder de loep te nemen.
Waar zitten antioxidanten in? En hoe krijg je er meer van binnen? Heel simpel. Denk in zoveel mogelijk kleuren en variaties. Hier komt je boodschappenlijstje van voedingsmiddelen die je lijf letterlijk beschermen:
Hiermee laat je voeding echt je medicijn zijn. De meest liefdevolle verzorging voor je lichaam.
Hoewel voeding de basis is, kan suppletie nuttig zijn in bepaalde gevallen:
Een van de mooiste antioxidanten voor ons lichaam is Astaxanthine. Het is de sterkste antioxidant uit de natuur. Tot wel 6000x sterker dan vitamine C en 100x sterker dan vitamine E. Ik ben er heel enthousiast over vanwege dat het zowel wateroplosbaar als vetoplosbaar is en de bewezen anti-aging werking.
We leven in een wereld waarin ons lijf zoveel te verduren krijgt. Luchtvervuiling, stress, kunstlicht, bewerkte voeding, minder slaap... allemaal dingen die extra vrije radicalen veroorzaken. Je kunt ze helaas niet allemaal vermijden, maar je kunt je lijf wel helpen zichzelf beter te beschermen.
Zorg ervoor dat je voldoende antioxidanten binnen krijgt uit voeding en/of supplementen. Eet wat je nodig hebt door te zorgen voor veel kleur en variatie op je bord en zorg goed voor jezelf. Dat helpt sowieso al bij het verlagen van ontstekingen. En hier kun je meer lezen over hoe dat op natuurlijke wijze kan doen.
Antioxidanten zijn stoffen die je lichaam helpen beschermen tegen vrije radicalen. Vrije radicalen zijn instabiele moleculen die schade kunnen geven aan cellen, eiwitten en DNA wanneer ze in te grote hoeveelheden aanwezig zijn.
Je lichaam maakt zelf antioxidanten aan, maar je haalt ze ook uit voeding. Denk aan vitamine C, vitamine E, selenium, zink, carotenoïden en polyfenolen uit kleurrijke groenten, fruit, kruiden, noten, zaden, cacao, groene thee en olijfolie.
Antioxidanten helpen vrije radicalen te neutraliseren. Daarmee ondersteunen ze de balans tussen oxidatieve belasting en bescherming in je lichaam.
Die balans is belangrijk voor je cellen, huid, weerstand, herstel, energie en healthy aging. Antioxidanten zijn dus geen “extraatje”, maar onderdeel van een normale, gezonde lichaamsfunctie.
Vrije radicalen zijn instabiele moleculen die in je lichaam ontstaan bij normale processen, zoals ademhaling en energieproductie. Ze kunnen ook toenemen door stress, roken, alcohol, luchtvervuiling, UV-straling, slaaptekort, intensief sporten en sterk bewerkte voeding.
Vrije radicalen zijn niet per definitie slecht. Je lichaam heeft ze ook nodig voor bepaalde processen. Het probleem ontstaat vooral wanneer er te veel vrije radicalen zijn en te weinig antioxidanten om ze in balans te houden.
Oxidatieve stress ontstaat wanneer er meer vrije radicalen aanwezig zijn dan je lichaam goed kan neutraliseren. Dan kan er schade ontstaan aan cellen en weefsels.
Oxidatieve stress wordt vaak in verband gebracht met veroudering, huidveroudering, ontstekingsprocessen, vermoeidheid en een grotere belasting voor je lichaam. Daarom is het belangrijk om dagelijks voeding binnen te krijgen die rijk is aan antioxidanten.
Antioxidanten zitten vooral in kleurrijke, plantaardige voeding. Denk aan blauwe bessen, bramen, frambozen, granaatappel, kiwi, paprika, wortel, zoete aardappel, groene bladgroenten, kruiden, groene thee, cacao, noten, zaden en extra vierge olijfolie.
Een simpele regel: hoe meer kleur en variatie op je bord, hoe breder je antioxidant-inname meestal is. Niet één superfood maakt het verschil, maar je totale voedingspatroon.
Voor je huid zijn vooral vitamine C, vitamine E, carotenoïden, polyfenolen en astaxanthine interessant. Vitamine C speelt een rol bij de aanmaak van collageen. Vitamine E helpt celmembranen beschermen. Carotenoïden en polyfenolen ondersteunen je huid van binnenuit.
Astaxanthine is een bijzondere antioxidant binnen de carotenoïden en wordt vaak gekozen door mensen die hun huid willen ondersteunen bij oxidatieve stress, zonbelasting en huidveroudering. Wil je hier dieper op ingaan? Lees dan ook onze blog over wat astaxanthine zo bijzonder maakt als antioxidant.
Via normale voeding is dat niet snel een probleem. Je lichaam krijgt dan antioxidanten binnen in combinatie met vezels, vitamines, mineralen en andere plantenstoffen.
Bij supplementen ligt dat anders. Hoge doseringen van losse antioxidanten zijn niet altijd beter en kunnen in sommige situaties juist ongunstig zijn. Zeker als je medicatie gebruikt, ziek bent, zwanger bent of behandeld wordt voor een medische aandoening, is het verstandig om eerst te overleggen met een arts of therapeut.
Ja, dat kan. Vooral als je weinig groenten en fruit eet, veel stress hebt, rookt, slecht slaapt, veel alcohol drinkt, vaak intensief sport of veel bewerkte voeding eet.
Signalen zoals vermoeidheid, een doffe huid, langzaam herstel, brain fog of vaker ziek zijn kunnen passen bij een hogere oxidatieve belasting. Maar ze zijn niet specifiek genoeg om meteen te zeggen dat je een antioxidantentekort hebt. Zie ze vooral als signaal om je voeding en leefstijl kritisch te bekijken.
Niet nodig. Maar een supplement kan wel interessant zijn wanneer je een verhoogde behoefte hebt, mits je kiest voor kwalitatief goede supplementen en ze gebruikt als aanvulling op een gezond dieet. Antioxidanten zijn geen vervanging voor voeding, maar kunnen wel een nuttige aanvu
Sommige antioxidanten werken vooral in waterige delen van het lichaam, zoals vitamine C. Andere werken juist in vetrijke structuren, zoals celmembranen.
Astaxanthine wordt vaak een van de krachtigste antioxidanten genoemd, maar het belangrijkste blijft synergie. Antioxidanten werken samen. Daarom is variatie belangrijker dan één stof als heilige graal zien.
Maak het simpel. Voeg bij elke maaltijd kleur toe. Denk aan bessen bij je ontbijt, kruiden bij je lunch, groenten bij je diner, extra vierge olijfolie over je maaltijd, groene thee tussendoor en af en toe pure cacao of noten.
Je hoeft niet perfect te eten. Maar als je bord elke dag beige is, mis je waarschijnlijk veel beschermende plantenstoffen. Kleur is hier echt je beste basisstrategie.
Deze blog is geschreven door Laura Contreras, orthomoleculair therapeut en geregistreerd darmtherapeut. In de praktijk begeleid ik dagelijks een grote verscheidenheid aan klachten, van spijsverteringsklachten tot vermoeidheid en huidproblemen.
Wil je meer praktische tips en wetenschappelijke inzichten die je écht verder helpen naar een optimale gezondheid? Meld je dan nu aan voor onze Goldes Sunday News en ontvang elke zondag een korte nieuwsbrief.
Singh, A. K., Pandey, P., Tewari, M., Pandey, H. P., Gambhir, I. S., & Shukla, H. S. (2016). Free radicals hasten head and neck cancer risk: A study of total oxidant, total antioxidant, DNA damage, and histological grade. Journal of postgraduate medicine, 62(2), 96–101. https://doi.org/10.4103/0022-3859.180555
Liguori, I., Russo, G., Curcio, F., Bulli, G., Aran, L., Della-Morte, D., Gargiulo, G., Testa, G., Cacciatore, F., Bonaduce, D., & Abete, P. (2018). Oxidative stress, aging, and diseases. Clinical interventions in aging, 13, 757–772. https://doi.org/10.2147/CIA.S158513
Wright, E., Jr, Scism-Bacon, J. L., & Glass, L. C. (2006). Oxidative stress in type 2 diabetes: the role of fasting and postprandial glycaemia. International journal of clinical practice, 60(3), 308–314. https://doi.org/10.1111/j.1368-5031.2006.00825.x
Marfella, R., Quagliaro, L., Nappo, F., Ceriello, A., & Giugliano, D. (2001). Acute hyperglycemia induces an oxidative stress in healthy subjects. The Journal of clinical investigation, 108(4), 635–636. https://doi.org/10.1172/JCI13727
Nagpal, M., & Sood, S. (2013). Role of curcumin in systemic and oral health: An overview. Journal of natural science, biology, and medicine, 4(1), 3–7. https://doi.org/10.4103/0976-9668.107253
