Als je een spiraal wilt laten zetten, wordt er altijd onderscheid gemaakt tussen 2 soorten: de hormoonspiraal of een koperspiraal.

Hormoonspiraal (zoals Mirena)

Een hormoonspiraal werkt door middel van de hormonen die het afgeeft. Er wordt lokaal (in de baarmoeder) een kleine hoeveelheid progestageen afgegeven. Dat hormoon zorgt ervoor dat:

• Het baarmoederslijmvlies dunner wordt
• Een zwangerschap moeilijker wordt
• De hormonale signalen in je lichaam kunnen veranderen

Hoewel de hormonen vaak lokaal werken, merken veel vrouwen in hun hele lichaam hormonale veranderingen voelen. Bijvoorbeeld moodswings, acne/huidklachten of minder energie. Denk je ook last te hebben van PMS? Doe de PMS zelftest

Koperspiraal

De koperspiraal heeft geen hormonen. In plaats daarvan werkt koper als een soort prikkeling in je baarmoeder. Die prikkel zorgt voor:

• een lichte ontstekingsreactie in de baarmoeder
• daardoor kan een zwangerschap niet plaatsvinden. Een eitje kan zich niet innestellen.

Omdat dit een extra ontsteking geeft, krijgen sommige vrouwen meer last van:

• krampen
• zwaardere bloedingen
• meer pijn tijdens de cyclus

Beide soorten spiralen kunnen dus bijwerkingen geven. Dat is uiteraard heel persoonlijk. Het grote verschil zit in HOE de bijwerkingen ontstaan:

→ bij een hormoonspiraal vanwege hormoon signalen

→ bij een koperspiraal vanwege de ontsteking

Dit is een heel belangrijk verschil, omdat dit ook bepaalt wat je lichaam nodig heeft aan extra ondersteuning.

Ik zie heel veel vrouwen die na het plaatsen van de spiraal veranderingen in hun lichaam voelen. Dat hoeft niet meteen iets ernstigs te zijn, maar het is wel fijn om te weten wat er vaker voorkomt. En uiteraard zijn er ook die helemaal nergens last van hebben.

Lichamelijke klachten

• Buikpijn en krampen. Zowel bij de hormoonspiraal als bij de koperspiraal een veel voorkomende bijwerking. Maar een groot verschil: bij hormoonspiraal is dit vooral in de eerste maanden na het plaatsen. Bij de koperspiraal kan het rondom de menstruatie aanwezig blijven.
• Hoofdpijn. Dit wordt vaker gemeld bij een hormoonspiraal
• Vermoeidheid. Beide spiralen kunnen meer vermoeidheid geven, ofwel door de hormonale verandering als door de ontstekingsreactie.
• Veranderingen in de menstruatie
  Hormoonspiraal → Menstruatie kan lichter worden of helemaal verdwijnen
  Koperspiraal → Menstruatie kan wat zwaarder en pijnlijker worden
• Vocht vasthouden. Komt soms voor bij de hormoonspiraal, vooral in de eerste maanden
• Libido vermindering. Kan bij allebei de spiralen optreden als bijwerking

Mentale en emotionele klachten

• Stemmingswisselingen. Dit komt vaker voor bij hormoonspiraal. Vrouwen zijn soms meer prikkelbaar of sneller emotioneel
• Somber of vlak gevoel. Afhankelijk van hoe gevoelig iemand is voor hormonale schommelingen, kan de hormoonspiraal zorgen voor een meer afgevlakt gevoel

Huid

• Acne en huidklachten. Vooral bij de hormoonspiraal, vanwege veranderingen in de hormonen en talgproductie

Sommige klachten zijn tijdelijk en verdwijnen na verloop van tijd. Soms kan het handig zijn om je lichaam toch wat extra te ondersteunen.

Dat is natuurlijk een van de meest gestelde vragen. Elk lichaam reageert ZO anders op hormonen en lichamelijke prikkels. De meeste klachten ontstaan niet door één oorzaak en ik zie vooral dat deze dingen een rol kunnen spelen:

Dit bepaalt hoe snel je reageert op een verandering in je hormonen. Wat voor de een nauwelijks merkbaar is, kan bij de ander heel veel klachten geven.

Hormonen die hun werk hebben gedaan, moeten worden afgebroken door je lever. Als je hormoonafbraak niet zo goed verloopt omdat er andere dingen voor gaan, kunnen hormonen langer in je lichaam blijven dan dat de bedoeling zou zijn.

Dat kan zich uiten in:

• vermoeidheid
• hoofdpijn
• acné of huidklachten

Je darmen spelen een hele grote rol in je hormoonhuishouding. Ik zie dat dit heel vaak over het hoofd wordt gezien, maar je hebt een gezonde darmflora nodig om hormonen goed te reguleren. Je darmen zorgen ervoor dat je afgebroken hormonen je lichaam kunnen verlaten EN spelen een grote rol bij ontstekingen. Als je darmen uit balans zijn, kan dat je klachten erger maken:

• een vol op opgeblazen gevoel
• acné of huidklachten
• vermoeidheid
• stemmingswisselingen

Stress maakt je lichaam gevoeliger omdat je zenuwstelsel meer signalen krijgt. Hierdoor kun je:

• meer prikkelbaar worden
• je meer onrustig voelen
• sneller emotioneel reageren
• slechter slapen
• vermoeid worden

Daarbij gebruikt cortisol (je anti-stress hormoon) dezelfde receptor als progesteron. Maar cortisol gaat ALTIJD voor, want dat zou levensreddend kunnen zijn.

Dat gaat natuurlijk hand in hand met zowel stress als darmgezondheid. Als je gevoeliger bent voor ontstekingen, kan dat zorgen voor meer:

• meer krampen
• zwaardere menstruaties
• zeurend gevoel in je buik
• acné of huidklachten
• vermoeidheid

Als je tekorten hebt aan bepaalde vitamines of mineralen, kan je lichaam iets meer problemen krijgen bij hormoonveranderingen. Datzelfde geldt ook voor antioxidanten of ontstekingsremmende voedingsstoffen.

Als je echt veel last hebt, zijn er een paar dingen die je lichaam extra kunnen helpen om te gaan met hormonale en lichamelijke prikkels.

• Stabiele bloedsuiker. Schommelingen in je bloedsuikerspiegel geven je lichaam extra stress, waardoor je hormonale klachten nog erger kunnen worden. Eet daarom maximaal 3 momenten per dag en combineer je koolhydraten altijd met eiwitten en vetten.
• Voldoende vetten. Je hormonen worden aangemaakt en aangestuurd door vetten. Als je te weinig vet eet, kan dat extra druk zetten op je hormonen. Bijvoorbeeld vette vis, olijfolie, avocado.
• Ontstekingsremmende voeding. Als je gevoelig bent voor ontstekingen kan het helpen om sterk bewerkte voeding, suikers en slechte oliën te vermijden.

• Vezels. Vezels uit groenten en fruit helpen voor een goede darmwerking.
• Bitterstoffen. Groenten met veel bitterstoffen (zoals artisjok, spruiten, witlof, rucola) ondersteunen je lever en helpen bij het afbreken van hormonen die hun werk al hebben gedaan.
• Voldoende eiwitten. Om goed te kunnen ontgiften, zijn eiwitten ook cruciaal. Daarbij heeft je lichaam eiwitten nodig voor je immuunsysteem, je spieren, organen, spijsvertering, neurotransmitters en nog veel meer! Belangrijk dus om daar voldoende van binnen te krijgen zodat alle processen goed kunnen verlopen.

Hormonen en stress zijn heel erg met elkaar verbonden. Onderschat dit niet! Stressregulatie is een van de belangrijkste dingen die je kunt doen om je hormonen in balans te houden.

• Slaap. Zorgen dat je in diepe slaap kunt komen en goed kan herstellen is daarvoor prioriteit #1. Slecht slapen geeft meer stress en zorgt ook nog eens voor een instabielere bloedsuiker. Dat is precies niet wat we willen natuurlijk.
• Zenuwstelsel regulatie. Bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen, wandelen, ontspanningsoefening of simpelweg minder prikkels opzoeken (je telefoon uitzetten).

De meeste klachten rondom een spiraal zijn mild of maar tijdelijk aanwezig. Toch zijn er situaties waarin het handig is om toch niet te blijven afwachten.

Neem altijd contact op met je (huis)arts of behandelaar als je last krijgt van:

• koorts
• heftige of toenemende pijn
• flauwvallen
• extreme of langdurende bloedingen
• plots sterke stemmingswisselingen die je niet herkent van jezelf

Dat zijn signalen die verder onderzocht moeten worden.

Een spiraal biedt voor veel vrouwen een fijne optie als anticonceptiemiddel. Bij de meeste vrouwen gaat dat goed, maar sommige mensen krijgen wat meer bijwerkingen van de spiraal. Je klachten verdienen aandacht en je kunt je lichaam op meerdere manieren ondersteunen. Lees hier meer over de pil en 20 bijwerkingen waar we nog te weinig over horen