Verslaafd aan Neusspray? Waarom je neus dicht blijft en hoe je ervan afkomt

Als je niet meer zonder neusspray kunt, kun je last hebben van een heuse neusspray verslaving. Het wordt ook wel rhinitis medicamentosa genoemd. Ondanks dat ik het woord 'verslaving' gebruik, is het niet eenzelfde soort verslaving als bij nicotine of alcohol. Bij een neusspray verslaving gaat het meer om een afhankelijkheid van neusspray doordat je neus een rebound reactie geeft (rebound congestion).

Met andere woorden: je bent in een vicieuze cirkel terecht gekomen. Neusspray gaf eerst verlichting, maar houdt nu eigenlijk hetzelfde probleem in stand.

De reden dat neusspray zo snel werkt, is doordat stoffen zoals xylometazoline of oxymetazoline zorgen dat de bloedvaten in je neus tijdelijk vernauwen. Daardoor stroomt er minder bloed naar het slijmvlies in je neus en gaat je neus meer open. Het resultaat komt vaak al binnen 5-10 minuten en kan urenlang aanhouden.

Als je de neusspray te vaak of lang gebruikt, raken je weefsels er als het ware aan gewend en reageren ze minder op de neusspray. Dat zorgt ervoor dat je afhankelijker wordt van de neusspray.

Op de momenten dat je geen neusspray gebruikt, zetten de bloedvaten extra uit, waardoor er minder lucht langs kan en je een rebound effect krijgt. Dan pak je de neusspray opnieuw, je bloedvaten vernauwen weer, je neus gaat weer even open en de zwelling zakt tijdelijk. En daarna begint het hele verhaal weer van voren af aan.

Zo ontstaat de bekende cyclus waarbij je steeds opnieuw neusspray nodig hebt om enigszins normaal door je neus te kunnen ademen.

Decongestieve neussprays met bijvoorbeeld xylometazoline of oxymetazoline zijn echt bedoeld voor kortdurend gebruik. Medici adviseren de spray niet langer dan 7 dagen te gebruiken, omdat je anders de verstopping juist kunt verergeren. Andere bronnen noemen vaak 5-7 dagen als bovengrens.

De boodschap is eigenlijk heel simpel: Dit soort neussprays zijn bedoeld om je neus tijdelijk open te zetten, niet om weken/maandenlang dagelijks te gebruiken. En dat is natuurlijk precies waar het bij ons allemaal wel eens is mis gegaan. Maar zodra je merkt dat je na een week nog steeds blijft sprayen, wordt het tijd om af te bouwen.

Zie de neusspray dus niet als structurele oplossing voor een verstopte neus. Voorkom de vicieuze cirkel zoveel je kunt.

Ook mij is het wel eens gebeurd dat ik de ernst er niet van in zag om de neusspray langer te gebruiken dan wordt geadviseerd. Hoe kom je weer van je afhankelijkheid van neusspray af?

1. Stoppen of afbouwen

Sommige mensen kiezen ervoor om in één keer cold turkey te stoppen. Anderen bouwen het liever af, bijvoorbeeld door steeds minder vaak per dag te sprayen of nog maar 1 neusgat per dag. Beide manieren helpen je om uit de vicieuze cirkel te stappen.

2. Hou rekening met rebound op de eerste dagen

Eerlijk is eerlijk: de eerste dagen kunnen heel vervelend voelen omdat je neus dan nog extra dicht kan gaan zitten. Hou daar dus rekening mee en geef niet meteen op. Je slijmvlies heeft tijd nodig om te herstellen.

3. Gebruik een zoutoplossing

Een zoutoplossing of neusspoeling kan helpen om je neus alsnog open te krijgen, zonder de activerende stoffen. Dit lost niet de afhankelijkheid zelf op, maar kan wel je neus openen en minder droog laten aanvoelen.

4. Kijk ook naar de onderliggende oorzaak

Dit is een stuk wat naar mijn mening veel mensen overslaan. Want de vraag is natuurlijk: Waarom had je in de eerste plaats neusspray nodig? Was dat door een verkoudheid die niet over ging? Had je een allergie? Of heb je vaker last van chronisch geirriteerde slijmvliezen? Om te voorkomen dat je later weer in hetzelfde patroon terecht komt, zou ik altijd aanraden om verder te zoeken naar de onderliggende oorzaak.

En ondersteun ondertussen je slijmvliezen zoveel mogelijk terwijl ze herstellen.

Lees meer over hooikoorts symptomen en natuurlijke oplossingen

Je slijmvliezen hebben kunnen wat extra steun gebruiken terwijl je afkickt van de neusspray. Naast de zoutspoeling, kan het goed helpen om te kijken naar de luchtvochtigheid. Zeker in de winter met een droge verwarmingslucht, kan je neus nog gevoeliger reageren. Die drogere lucht maakt je slijmvliezen namelijk nog gevoeliger en sneller geïrriteerd.

Iets wat heel basic voelt, maar vaak wordt vergeten en toch heel belangrijk is: zorg dat je voldoende drinkt. Je neus gaat daar niet in één klap van open, maar dat zorgt er wel voor dat je slijmvliezen minder droog aanvoelen.

Met voeding kun je je slijmvliezen ondersteunen door het nemen van bone broth, gelatine, okra, paddenstoelen, chiazaad, zeewieren en aloë vera. Eigenlijk alles wat ook een slijmerige substantie heeft, helpt ook jouw slijmvliezen.

Verder is het slim om irriterende triggers zoveel mogelijk te beperken. Denk bijvoorbeeld aan rook, parfum, stoffige ruimtes, droge lucht of andere dingen waarvan je merkt dat je neus er meteen op reageert. Als je slijmvlies al overprikkeld is, wil je niet NOG een laag irritatie erbovenop leggen.

Hier wil ik heel eerlijk over zijn: supplementen zijn niet de primaire oplossing om van je neusspray verslaving af te komen. Daarvoor zul je echt moeten stoppen of afbouwen.

Waar supplementen WEL een rol kunnen spelen, is als je gaat uitzoeken wat de oorzaak is achter de klachten die je had. Als je bijvoorbeeld neusspray ging gebruiken omdat je last had van een allergische reactie of een verkoudheid, kan een supplement je daarbij ondersteunen. Maar dat doet dus verder niks voor de neusspray verslaving!

Een paar stoffen die in onderzoeken rond allergische rhinitis of rhinosinusitis (neus bijholteontstekingen) veel terugkomen zijn:

• Vitamine C - Er zijn studies die wijzen op een rol als antioxidant en bij de ontstekingen. Vitamine C ondersteunt het immuunsysteem en kan zo dus ook helpen bij de ontstekingsreactie. Vitamine C ascorbaten zijn beter voor je lichaam en huid
• Quercetine - Quercetine laat anti-allergische en ontstekingsremmende effecten zien
• Vitamine D - Als je een allergische verstopte neus hebt i.c.m. vitamine D, dan kun je door het tekort aan vitamine D aan te vullen ook de symptomen in je neus verbeteren.
• NAC (N-Acetyl-Cysteïne) - NAC is onderzocht bij rhinosinusitis vanwege de slijmverdunnende en antioxidant werking.

Je kunt dus supplementen op de juiste manier inzetten en daarmee de oorzaak achter je verstopte neus eventueel verbeteren.

Het goede nieuws is dat je neusspray verslaving omkeerbaar is. Hoe langer je ermee doorgaat, hoe moeilijker het is om te stoppen. Als je er echt niet vanaf komt of je klachten steeds blijven terugkomen, kun je je behandelend arts inschakelen. En als je niet weet of je griep hebt of verkouden bent, lees dan hier verder