Af en toe een dip hoort erbij. Ons lichaam een geest reageren nou eenmaal op stress of periodes waarin we minder goed herstellen.

Maar waar een dip meestal tijdelijk is, kunnen depressieve klachten langer houden en meer invloed hebben op je dagelijks leven. Je merkt bijvoorbeeld dat je energie structureel lager is of dat je echt minder plezier haalt uit de dingen die je normaal heel blij maken.

Bij een dip zie je vaak dat je stemming nog schommelt. Er zijn momenten dat je je beter voelt, of waarop je toch kunt genieten van iets kleins. Je energie wordt geleidelijk beter en na verloop van tijd voel je dat het weer beter wordt.

Als je (milde) depressieve klachten krijgt, is dat herstelmoment vaak minder duidelijk. De sombere gevoelens kunnen wat langer blijven aanhouden en je merkt dat het ook invloed heeft op meerdere aspecten in je leven: zowel slaap, energie, concentratie of motivatie veranderen.

Het verschil zit dus niet alleen in hoe je je voelt, maar vooral in hoe lang de klachten aanhouden. En natuurlijk hoe veel invloed ze hebben

Een depressie wordt niet alleen bepaald door wat er in je hoofd gebeurt. In veel gevallen spelen er ook processen in je lichaam mee.

Je hersenen communiceren namelijk voortdurend met de rest van je lichaam en krijgen ook veel signalen van andere delen van je lichaam. Er zijn veel systemen die samenwerken zodat je je goed voelt. Als die systemen uit balans raken, kan dat bijdragen aan depressieve klachten of somberheid.

Darm-hersen as

Dit systeem wordt de laatste jaren steeds meer onderzocht en in verband gebracht met je stemming. Je darmen en brein communiceren namelijk de hele dag door met elkaar en je darmmicrobioom kan veel invloed hebben op bijvoorbeeld:

• Ontstekingen en laaggradige ontstekingen
• De aanmaak van neurotransmitters
• Stress
• Vertering en opname van voedingsstoffen die nodig zijn voor je brein of neurotransmitters

Je darmen hebben hun eigen zenuwstelsel en er wordt nog volop onderzoek gedaan naar hoe dat in contact staat met de rest van het lichaam. Maar we kunnen met zekerheid zeggen dat darmen heel belangrijk zijn voor je brein en energie.

Neurotransmitters

Stoffen zoals dopamine, adrenaline en serotonine spelen een hele belangrijke rol bij het reguleren van je stemming en motivatie. Als die neurotransmitters uit balans raken, kun je meer last krijgen van somberheid.

Voor een goede neurotransmitter balans is het in de eerste plaats belangrijk dat je voldoende eiwitten eet (neurotransmitters worden daaruit opgebouwd) en zorgt dat je die eiwitten goed kunt opnemen. Uiteraard spelen je darmen (maar ook je maag) daar een grote rol in. Uiteraard zijn ook andere voedingsstoffen belangrijk en spelen stress en slaap ook een grote rol.

Vitamine D

Steeds meer onderzoekers kijken ook naar de rol van vitamine D bij depressieve klachten. Vitamine D werkt namelijk niet alleen op botten en het immuunsysteem, maar speelt ook een rol in delen van de hersenen die betrokken zijn bij stress regulatie en stemming.

Uit verschillende studies blijkt dat lage vitamine D waarden vaker voorkomen bij mensen met depressieve klachten.

Daarnaast laten sommige meta-analyses zien dat vitamine D suppletie bij sommige mensen de ernst van depressieve symptomen kan verminderen, zeker wanneer er sprake is van een vitamine D tekort.

Dat betekent niet direct dat vitamine D een behandeling is voor depressie. Maar het laat wel zien dat er een verband is tussen de status vitamine D in het lichaam en je stemming.

Veelvoorkomende tekorten bij somberheid

• Vitamine D
• Omega-3
• Magnesium
• B-vitamines (B1, B3, B6, B11, B12)
• Eiwitten
• Zink
• Selenium
• Calcium

Ik hoor van veel mensen die zich een langere tijd somber voelen dat er altijd een punt komt dat ze zichzelf afvragen of ze medicatie nodig hebben. Niet iedereen staat daarom te springen, maar leven met de sombere gevoelens is ook niet fijn.

Of medicatie nodig is, hangt echt af van hoe heftig de klachten zijn.

Bij milde depressieve klachten kan het soms ook mogelijk zijn om eerst te kijken naar factoren zoals leefstijl, stress en voeding. Ik zie in de praktijk vaak dat veel mensen merken dat hun klachten verbeteren als ze beter slapen, stress verminderen, meer daglicht zien of hun lichaam beter ondersteunen.

Er zijn ook steeds meer onderzoeken die laten zien dat beweging, voeding, slaap en sociale verbinding een belangrijke rol spelen bij mentale gezondheid. Deze dingen kunnen helpen je zenuwstelsel reguleren en daardoor bijdragen aan een betere en stabielere stemming. Sommige integrale artsen kiezen er ook al voor om patiënten eerst dagelijks 30 minuten buiten te laten wandelen in plaats van direct medicatie voor te schrijven.

Er zijn ook veel kruiden die kunnen helpen bij somberheid. Griffonia (5-HTP) is bijvoorbeeld al vaker aangetoond als krachtig kruid bij lichte-milde depressieve klachten. Het helpt ook bij slaap en stress en pakt dus meerdere systemen mee. Ook kamille, saffraan en melisse komen vaker naar voren in onderzoeken naar kruiden. Lees ook meer over alternatieven voor antidepressiva

Bij milde klachten kunnen leefstijl en voeding dus veel doen. Bij matige of heftige depressieve klachten ligt dat anders. Dan is het uiteraard belangrijk om professionele hulp in te schakelen. In zulke gevallen kan behandeling van de huisarts, psycholoog of psychiater nodig zijn en dat gaat soms gepaard met medicatie.

Ik adviseer je om naar de huisarts of behandelaar te gaan als je:

• somberheid langer dan een paar weken duurt
• je echt geen plezier meer ervaart in dingen die je normaal leuk vindt
• je niet meer goed dagelijks kan functioneren
• er gevoelens van hopeloosheid of uitzichtloosheid ontstaan

In zulke situaties is het belangrijk om professionele begeleiding te zoeken. Dat geldt ook als je twijfelt over klachten.

Het belangrijkste is om te onthouden dat somberheid niet één oorzaak heeft. Het wordt beïnvloed door meerdere factoren tegelijkertijd zoals slaap, stress, voeding, hormonen, je zenuwstelsel en wat er in je leven gebeurt.

Kijk dus wanneer je kunt breder dan de klachten zelf en ga op zoek naar de oorzaak. Maar blijf ook realistisch en schakel professionele hulp in wanneer nodig.